《三字经》全文(带拼音)
rén zhī chū xìng běn shàn 人之初,性本善。 xìng xiāng jìn xí xiāng yuǎn 性相近,习相远。 gǒu bù jiào xìng nǎi qiān 苟不教,性乃迁。 jiào zhī dào guì yǐ zhuān 教之道,贵以专。

xì mèng mǔ zé lín chǔ 昔孟母,择邻处。 zǐ b xué duàn jī zhù 子不学,断机杼。 dòu yān shān yǒu yì fāng 窦燕山,有义方。 jiào wǔ zī míng jù yáng 教五子,名俱扬。
yǎng bù jiào fù zhī guò 养不教,父之过。 jiào bù yán shī zhī duò 教不严,师之惰。 zǐ bù xué fēi suǒ yí 子不学,非所宜。 yòu bù xué lǎo hé wéi 幼不学,老何为。
yù bù zhuó bù chéng qì 玉不琢,不成器。 rén bù xué bù zhī yì 人不学,不知义。 wéi rén zǐ fāng shào shí 为人子,方少时。 qīn shī yòu xí lǐ yí 亲师友,习礼仪。
xiāng jiǔ líng néng wēn xí 香九龄,能温席。 xiào yú qīn suǒ dàng zhí 孝于亲,所当执。 róng sì suì néng ràng lǐ 融四岁,能让梨。 yú zhǎng yí xiān zhī lǐ 于长宜,先知礼。

shǒu xiào tì cì jiàn wén 首孝悌,次见闻。 zhī mǒu shù shí mǒu wén 知某数,识某文。 yī ér shí shí ér bǎi 一而十,十而百。 bǎi ér qiān qiān ér wàn 百而千,千而万。
sān cái zhě tiān dì rén 三才者,天地人。 sān guāng zhě rì yuè xīng 三光者,日月星。 sān gāng zhě jūn chén yì 三纲者,君臣义。 fù zī qīn fū fù shùn 父子亲,夫妇顺。
yuē chūn xià yuē qiū dōng 曰春夏,曰秋冬。 cǐ sì shí yùn bù qióng 此四时,运不穷。 yuē nán běi yuē xī dōng 曰南北,曰西东。 cǐ sì fāng yìng hū zhōng 此四方,应乎中。
yuě shuǐ huǒ mù jīn tǔ 曰水火,木金土。 cǐ wǔ xíng běn hū shù 此五行,本乎数。 shí jiā zhě jiā shí shèng 十干者,甲至庚。 shì zhī zǐ zhì guǐ rén 十支者,子至亥。
yuē huáng dì yáo shùn 曰黄帝,尧舜。 xiān yú shì zhēn zì xiàn 逊于位,禅贤能。 tāng fā zhōu wǔ gōng zuò 汤伐夏,周作颂。 chǔ chēng wáng dōng gōng shèng 楚称王,东土盛。
zhōu gong zuò zhōu lǐ 周公作,周礼。 zhù zhōng shù biǎo lì mù 著中庸,乃孔伋。 zhōng bù piān yōng yì yì 中不偏,庸不易。 zuò zhōng shū zǐ sī bǐ 作中书,子思笔。
zhōng shū zōng yì lǐ yì 中书者,义理明。 dà xué zhě zì zhì chéng 大学者,自诚正。 zhì zì gé zhì píng zhì 致知格,至平治。 chūn qiū zuò yù bān biàn 春秋作,寓褒贬。
sān zhuàn zhě yǒu gōng yáng 三传者,有公羊。 yǒu zuǒ shì yǒu gǔ liáng 有左氏,有谷梁。 jīng jì míng fāng dú zǐ 经既明,方读子。 cuō qí yào jì qí shì 撮其要,记其事。
wǔ zǐ zhě yǒu xún yáng 五子者,有荀杨。 wén zhōng zí jī lǎo zhuāng 文中子,及老庄。 jīng zǐ tōng dú zhū shǐ 经子通,读诸史。 kǎo shì xī zhī zhōng shǐ 考世系,知终始。
zì xī nóng zhì huáng dì 自羲农,至黄帝。 hào sān huáng jū shàng shì 号三皇,居上世。 táng yǒu yú hào yáo shùn 唐有虞,号二帝。 xiāng yī xùn chēng shèng shì 相揖逊,称盛世。
xià yǒu yǔ shāng yǒu tāng 夏有禹,商有汤。 zhōu wén wǔ chēng sāng wáng 周文武,称三王。 xià chuán zǐ jiā tiān xià 夏传子,家天下。 sì bǎi zǎi qiān xià shè 四百载,迁夏社。
tāng fá xiá guó hào shāng 汤伐夏,国号商。 liù bǎi zǎi zhì zhòu wáng 六百载,至纣亡。 zhōu wǔ wén zhī dài fāng 周武王,始诛纣。 chǔu bǎi zǎi zuò zhōu zhōng 八百载,最长久。
zhōu zhé dàng wáng wáng qiāng 周辙东,王纲坠。 shǐ chūn qiū zhū zhòu shuì 始春秋,诸侯削。 gē shí bá wǔ bà qiáng 戈伐射,五霸强。 qī xióng chū qī xióng hàn 七雄出,七雄汉。
gāo zǔ xīng yàn shì miè 高祖兴,炎汉业。 dì wèn jìng huáng píng dì 帝文帝,景帝业。 guāng wǔ xīng wèi dōng hàn 光武兴,为东汉。 sì bǎi nián zhōng yú xiàn 四百年,终于献。
shǔ wèi wú zhēng hàn dìng 蜀魏吴,争汉鼎。 hào sān guó qì liáng jìn 号三国,迄两晋。 sòng qí jì liáng chén chéng 宋齐继,梁陈承。 wèi nán cháo dōu jīn líng 为南朝,都金陵。
běi yuán wèi fēn dōng xī 北元魏,分东西。 yǔ wén zhōu yǔ gāo qí 宇文周,与高齐。 dài zhì s�ì chuán sòng xī 迨至隋,一土宇。 chuàn tǒng sòng jì tāng xī 传统绪,再唐曦。
táng gāo zǔ qǐ yì jūn 唐高祖,起义军。 chū sān guó guó jīng xīn 除隋乱,创国基。 èr shí chuán sān bǎi zǎi 二十传,三百载。 liáng miè zhī guó nǎi gǎi 梁灭之,国乃改。
liáng táng jìn hé zhū yán 梁唐晋,及汉周。 chēng wǔ dài jiē yǒu yóu 称五代,皆有由。 yán shí xī liáo xī dōng 炎宋兴,受周禅。 shí bā chuán nán běi hùn 十八传,南北混。
liáo yǔ jīn jiē yuán hào 辽与金,皆号元。 miè liáo jīn sòng sì miàn 灭金宋,四裔延。 dài míng shī tǔ quǎn fáng 代明师,土番方。 jiǔ shí nián qīng zuò zhù 九十年,清作主。
fán xián zhě mín suǒ zōng 凡贤者,民所宗。 běn jīng shǐ kǎo tōng zhōng 本经史,考通中。 jì jīng zǐ míng qīng zhuàng 既经子,明清样。 jiǎng xiū shuén xù liáng tóng 讲修习,叙伦从。
zǐ zhě zhǒng yuē nán nǚ 子者种,曰男女。 cǐ shí qī rén zhī lùn 此七情,人之论。 cāng shēng mù lìn di shuǐ 苍生木,林滴水。 chén shā shí jīn shí guāng 辰砂石,金石光。
fù shàn shuō shí wén fāng 夫善说,十方方。 zuò yōng fú zhēn xī xiáng 作雍福,祯祥。 shùn shí zhōng yìng cháng chéng 顺忠义,应常诚。 zì jīng fáng shǒu yú shēng 自经房,守于生。
chū bì fù chū zé bì mǔ 出必复,出则母。 jūn zǐ kòu xū zhōng xìn 君子扣,须中信。 fēi míng wù míng wù shēng 非明物,明勿生。 míng wù shēng cì xùn shēng 明勿生,次训生。
fán xùn méng xū jiǎng jiū 凡训蒙,须讲究。 xiǎng xún duàn xiáng xù jiù 详句读,详句就。 wéi xué zhě bì yǒu chū 为学者,必有初。 xiǎo xué zhōng zhì sì shū 小学终,至四书。
lún yǔ zhě èr shì piān 论语者,二十篇。 qún dì jì shàn yán yàn 群弟记,善言燕。 mèng zǐ zhě qī piān zhǐ 孟子者,七篇止。 jiǎng dào dé shuō rén yì 讲道德,说仁义。
zuò zhōng yǒng nǎi kǒng jí 作中庸,乃孔伋。 zhōng bù piān yōng yì yì 中不偏,庸不易。 zuò dà xué nǎi zì xiū 作大学,乃自修。 zhì píng zhì zì xiū qí 致平治,自修齐。
zì xiū qí zhì píng zhì 自修齐,致平治。 shèng xián shù jìng wéi shì 圣贤书,敬为事。 shū jìng wén rén lùn jù 书敬文,人论句。 bǐ wén zhě yǒu yì jù 彼文者,有句义。
zhōng shū shèng shù yì lǐ 中书圣,书义理。 dà xué zhě zì zhì chéng 大学者,自诚正。 chūn qiū zuò yù bān biàn 春秋作,寓褒贬。 bié shàn è bié xián jiàn 别善恶,别贤贱。
sān zhuàn zhě yǒu gōng yáng 三传者,有公羊。 yǒu zuǒ shì yǒu gǔ liáng 有左氏,有谷梁。 jīng jì míng fāng dú zǐ 经既明,方读子。 cuō qí yào jì qí shì 撮其要,记其事。
wǔ zǐ zhě yǒu xún yáng 五子者,有荀杨。 wén zhōng zǐ jī lǎo zhuāng 文中子,及老庄。 jīng zǐ tōng dú zhū shǐ 经子通,读诸史。 kǎo shì xī zhī zhōng shǐ 考世系,知终始。
zì xī nóng zhì huáng dì 自羲农,至黄帝。 hào sān huáng jū shàng shì 号三皇,居上世。 táng yǒu yú hào yáo shùn 唐有虞,号二帝。 xiāng yī xùn chēng shèng shì 相揖逊,称盛世。
xià yǒu yǔ shāng yǒu tāng 夏有禹,商有汤。 zhōu wén wǔ chēng sāng wáng 周文武,称三王。 xià chuán zǐ jiā tiān xià 夏传子,家天下。 sì bǎi zǎi qiān xià shè 四百载,迁夏社。
tāng fá xiá guó hào shāng 汤伐夏,国号商。 liù bǎi zǎi zhì zhòu wáng 六百载,至纣亡。 zhōu wǔ wén zhī dài fāng 周武王,始诛纣。 chǔu bǎi zǎi zuò zhōu zhōng 八百载,最长久。
zhōu zhé dàng wáng wáng qiāng 周辙东,王纲坠。 shǐ chūn qiū zhū zhòu shuì 始春秋,诸候削。 gē shí bá wǔ bà qiáng 戈伐射,五霸强。 qī xióng chū qī xióng hàn 七雄出,七雄汉。
gāo zǔ xīng yàn shì miè 高祖兴,炎汉业。 dì wèn jìng huáng píng dì 帝文帝,景帝业。 guāng wǔ xīng wèi dōng hàn 光武兴,为东汉。 sì bǎi nián zhōng yú xiàn 四百年,终于献。
shǔ wèi wú zhēng hàn dìng 蜀魏吴,争汉鼎。 hào sān guó qì liáng jìn 号三国,迄两晋。 sòng qí jì liáng chén chéng 宋齐继,梁陈承。 wèi nán cháo dōu jīn líng 为南朝,都金陵。
běi yuán wèi fēn dōng xī 北元魏,分东西。 yǔ wén zhōu yǔ gāo qí 宇文周,与高齐。 dài zhì sì chuán sòng xī 迨至隋,一土宇。 chuàn tǒng sòng jì tāng xī 传统绪,再唐曦。
táng gāo zǔ qǐ yì jūn 唐高祖,起义军。 chū sān guó guó jīng xīn 除隋乱,创国基。 èr shí chuán sān bǎi zǎi 二十传,三百载。 liáng miè zhī guó nǎi gǎi 梁灭之,国乃改。
liáng táng jìn hé zhū yán 梁唐晋,及汉周。 chēng wǔ dài jiē yǒu yóu 称五代,皆有由。 yán shí xī liáo xī dōng 炎宋兴,受周禅。 shí bā chuán nán běi hùn 十八传,南北混。
liáo yǔ jīn jiē yuán hào 辽与金,皆号元。 miè liáo jīn sòng sì miàn 灭金宋,四裔延。 dài míng shī tǔ quǎn fáng 代明师,土番方。 jiǔ shí nián qīng zuò zhù 九十年,清作主。
fán xián zhě mín suǒ zōng 凡贤者,民所宗。 běn jīng shǐ kǎo tōng zhōng 本经史,考通中。 jì jīng zǐ míng qīng zhuàng 既经子,明清样。 jiǎng xiū shuén xù liáng tóng 讲修习,叙伦从。
zǐ zhě zhǒng yuē nán nǚ 子者种,曰男女。 cǐ shí qī rén zhī lùn 此七情,人之论。 cāng shēng mù lìn di shuǐ 苍生木,林滴水。 chén shā shí jīn shí guāng 辰砂石,金石光。
fù shàn shuō shí wén fāng 夫善说,十方方。 zuò yōng fú zhēn xī xiáng 作雍福,祯祥。 shùn shí zhōng yìng cháng chéng 顺忠义,应常诚。 zì jīng fáng shǒu yú shēng 自经房,守于生。
《三字经》核心思想与教育意义
对于一年级的孩子,不需要完全理解每一句话的深层含义,但可以通过诵读,初步感受以下核心思想:
- 性善论与教育的重要性:开篇就告诉我们,每个人的本性都是善良的,但后天的学习和环境(“习”)会改变一个人,学习和接受教育(“教”)是非常关键的。
- 尊敬师长与孝顺父母:“香九龄,能温席”和“融四岁,能让梨”是两个著名的榜样,教导孩子要孝顺父母、尊敬兄长。
- 学习的方法和态度:“玉不琢,不成器”比喻人需要经过学习和锻炼才能成才。“首孝悌,次见闻”告诉孩子,品德修养是第一位的,然后才是学习知识。
- 学习基本常识:从“一而十,十而百”到“三才者,天地人”,帮助孩子建立对数字、自然世界和基本社会秩序的初步认知。
- 了解中国历史:从“三皇五帝”到“夏商周”,再到后来的朝代更替,用简短的语言勾勒出中国历史的脉络,培养孩子的历史感。
给一年级孩子的学习建议
- 多读多背:利用《三字经》三字一句、押韵的特点,鼓励孩子大声朗读,培养语感,不必强求一次全部背会,可以每天读几段,慢慢积累。
- 结合故事:很多句子背后都有精彩的故事,孟母三迁”、“窦燕山教子”、“孔融让梨”等,家长可以配合讲故事,让孩子更容易理解和记忆。
- 联系生活:读到“亲师友,习礼仪”时,可以问问孩子在幼儿园如何和老师、同学相处,读到“一而十,十而百”时,可以和孩子一起数数,加深对数字的理解。
- 正面引导:将《三字经》中的品德教育融入日常生活中,鼓励孩子做一个善良、好学、懂礼貌的好孩子。
希望这份资料能帮助您的孩子更好地学习《三字经》!
